|
سرطان هاي سر و گردن چگونه شناسايي مي گردند؟
براي پيدا كردن علل بروز اين علايم و نشانه ها ، پزشك تاريخچه پزشكي فرد را ارزيابي نموده ، معاينه بدني انجام داده و آزمايشات تشخيصي درخواست مي كند. معاينات و آزمايشات درخواستي بر اساس علايم و نشانه ها متفاوت مي باشند. هميشه آزمايش نمونه بافتي در زير ميكروسكوپ ،براي تاييد تشخيص سرطان ضروري مي باشد.
برخي از آزمايشات و معاينات مورد استفاده عبارتند از:
معاينه فيزيكي: شامل مشاهده دهان و حفرات بيني ،گردن، حلق و زبان توسط يك آيينه كوچك و منبع نوري همانند چراغ قوه مي باشد. هم چنين ممكن است پزشك توده هاي گردني، لب ها ، لثه ها و گونه ها را لمس نمايد.
آندوسكوپي: با استفاده از لوله اي نوراني و ظريف بنام آندوسكوپ ، بررسي نواحي داخل بدن انجام مي گيرد. نوع آندوسكوپي كه پزشك استفاده مي كند بستگي به ناحيه تحت معاينه دارد. براي مثال لارنگوسكوپي انجام شده از طريق دهان براي مشاهده حنجره ، ازوفاگوسكوپ انجام شده از طريق دهان براي معاينه مري، نازوفارنگوسكوپ انجام شده از طريق بيني براي ديدن حفرات بيني و حلق دهاني بكار مي رود.
بررسي هاي آزمايشگاهي: نمونه هاي خوني ، ادرار يا ساير مواد بدن مورد آزمايش قرار مي گيرد.
عكس برداري توسط اشعه ايكس: تصاويري از نواحي درون سر و گردن، روي فيلم ايجاد مي شود.
تصاوير تشديد شده مغناطيسي (MRI): مغناطيس پرقدرتي كه به يك كامپيوتر وصل شده است و تصاويري با جزئيات بيشتر از نواحي درون سر و گردن ايجاد مي كند.
اسكن: PET از قند كه بطريق خاصي تعديل شده است استفاده مي شود كه قند توسط سلول هاي سرطاني جذب شده و بصورت نواحي تاريك در اسكن ديده مي شوند.
بيوپسي: عمل برداشتن بافت مي باشد. آسيب شناس براي تشخيص ،بافت را در زير ميكروسكوپ مطالعه مي كند. بيوپسي تنها راه مطمئن براي بيان وجود سرطان در شخص مي باشد.
در صورت تشخيص سرطان پزشك اقدام به تعيين مرحله بيماري(يا وسعت بيماري )خواهد نمود. تعيين مرحله بيماري تلاشي با دقت فراوان براي اطلاع از انتشار سرطان در قسمت هاي مختلف بدن مي باشد. مرحله بندي بيماري شامل انجام آزمايشات زير بيهوشي (در اتاق عمل)،عكس برداري توسط اشعه ايكس و ساير روش هاي تصويربرداري و آزمايشات آزمايشگاهي مي باشد.آگاهي از مرحله بيماري به پزشك در طراحي برنامه درماني كمك مي كند.
چگونه سرطان هاي سر و گردن درمان مي شوند؟
برنامه درماني براي هر فرد بستگي به عواملي از قبيل محل واقعي تومور، مرحله سرطان، سن و سلامت عمومي شخص دارد. بيمار و پزشك بايستي بدقت روشهاي درماني را مورد ملاحظه قرار دهند. بايستي هر نوع درمان و اين كه چگونه ظاهر بيمار ، نحوه صحبت كردن ، غذا خوردن يا تنفس وي دچار تغيير خواهد شد ، توضيح داده شود.
جراحي: ممكن است جراح اقدام به برداشتن سرطان و برخي بافت هاي سالم اطراف آن نمايد. در صورت احتمال انتشار سرطان ممكن است عقده اي لنفاوي گردني نيز برداشته شوند. ممكن است متعاقب جراحي، راديوتراپي انجام گيرد. سرطان هاي سر و گردن اغلب توانايي جويدن ، بلع و يا صحبت كردن بيمار را تغيير مي دهند. ممكن است بيمار بعد از جراحي متفاوت بنظر برسد و صورت و گردن وي متورم گردد. تورم معمولا در عرض چند هفته برطرف مي گردد. گاهي برداشتن عقده هاي لنفاوي جريان لنف را كند نموده و لنف در بافت ها تجمع مي يابد. اين تورم ممكن است مدت زمان طولانی طول بكشد. بعداز حنجره برداري به علت بريده شدن اعصاب، ممكن است قسمت هايي از گردن و حلق دچار بي حسي شوند. در صورت برداشته شدن عقده هاي لنفاوي گردني ، ممكن است شانه ها و گردن ضعيف شده و سفت شوند. بيماران بايستي هرگونه عارضه جانبي را به پزشك و پرستار گزارش نمايند.
راديوتراپي: اين درمان شامل استفاده از اشعه ايكس پرانرژي براي نابود كردن سلول هاي سرطاني مي باشد. اشعه ممكن است توسط ماشيني بيرون از بدن تابانده شود( راديوتراپي خارجي). هم چنين ممكن است مواد راديواكتيو ،مستقيما در داخل و يا نزديك محلي كه سلول هاي سرطاني يافت شده اند جايگذاري شوند(راديوتراپي داخلي يا كاشتني).
علاوه بر اثرات ايده ال راديوتراپي بر روي سلول هاي سرطاني ، اغلب باعث بروز عوارض جانبي ناخواسته مي شود. بيماران ممكن است قرمزي، تحريك و زخم دهان ، دهان خشك يا بزاق غليظ شده، اشكال در بلع ، تغييرات در مزه و يا تهوع داشته باشند.ساير مشكلات شامل از دست دادن حس چشايي كه موجب كاهش اشتها شده و تغذيه فرد تحت تاثير قرار مي گيرد و درد گوش ( بوسيله سفتي موم گوش ايجاد مي شود) مي باشد. .هم چنين ممكن است بيماران از تورم يا افتادگي پوست زير چانه و تغييرات در قوام پوستي، شاكي باشند.بيماران دچار سفتي فك شده و ممكن است بعد از درمان ،قادر به باز كردن دهان خود به اندازه كافي نباشند. بيماران بايستي هرگونه عوارض جانبي را به پزشك و پرستار گزارش نموده و نحوه مراقبت و درمان آنها را ياد بگيرند.
شيمي درماني: هم چنين داروهاي ضد سرطان ناميده مي شوند. اين درمان براي نابود كردن سلول هاي سرطاني سرتاسر بدن مورد استفاده قرار مي گيرد.عوارض جانبي درمان بستگي به داروهاي دريافتي دارد. عموما، داروهاي ضد سرطان بر روي سلول هاي با سرعت تقسم بالا اثر مي گذارند از قبيل سلول هاي خوني كه با عفونت مقابله مي كنند ، سلول هاي پوششي دهان و دستگاه گوارش و سلول هاي فوليكول هاي مو. در نتيجه ، بيماران ممكن است عوارض جانبي از قبيل كاهش مقاومت در برابر عفونت، زخم هاي دهان و روي لب ها، كاهش اشتها، تهوع و استفراغ ، اسهال و ريزش مو داشته باشند. بيماران ممكن است خستگي زياد، بثورات پوستي، خارش ، درد مفصل، كاهش تعادل بدن و تورم پاها يا زانوها ،داشته باشند.آنان بايستي با پزشك و پرستار در مورد عوارض جانبي و چگونگي مقابله با آن ها صحبت نمايند.
مراقبت و پي گيري در بيماران ضروري مي باشد
، PET اسكن و MRI. ممكن است پزشك عملكرد تيروئيد و غده هيپوفيز را مخصوصا در مواردي كه بيمار توسط راديوتراپي درمان شده است، پايش نمايد. هم چنين ممكن است بيمار تحت مشاوره جهت ترك سيگار قرار گيرد. .نتايج تحقيقات نشان داده است تداوم سيگار كشيدن ، كارآيي درمان را كاهش داده و احتمال بروز سرطان جديد را افزايش
يماران مبتلا به سرطان سر و گردن بايستي اقدامات زير را براي پيشگيري از ابتلا به سرطان جديد اتخاذ نمايند:
بيماراني كه تحت درمان سرطان سر و گردن، بيشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان هاي جديد خصوصا سرطان هاي گردن، مري يا ريه ها قرار دارند . بروز اين سرطان ها بستگي به تشخيص بيماري اوليه دارد ولي در افراد سيگاري و الكلي بيشتر است. بيماراني كه سيگار نمي كشند بيماري مجددا در آنها شروع نمي شود. نتايج مطالعات نشان داده است افرادي كه به كشيدن سيگار و نوشيدن الكل ادامه مي دهند با افزايش احتمال بروز سرطان ثانويه براي مدت بيش از 20 سال بعد از تشخيص بيماري اوليه ، مواجه مي باشند. تحقيقات نشان داده اند ايزو تريتينوئين (اسيد رتينوئيك- سيس- 13) كه يك ماده مرتبط با ويتامين A مي باشد، خطر عود سرطان در بيماران تحت درمان موفقيت آميز سرطان هاي حفره دهان،حلق دهاني و حنجره ،كاهش مي دهد. برخلاف انتظار ، هنوز نشان داده نشده است كه درمان با اين ماده، ميزان بقا بيماران را افزايش داده و يا از بروز سرطان هاي بعدي پيشگيري مي كند.
|